เรื่องเด็ดเกร็ดเกษตร
"มะลิ" ไม้มงคล สื่อรักแทนใจอันบริสุทธิ์
07 สิงหาคม 2561
2,663
"มะลิ" ไม้มงคลยอดนิยม ที่คนไทยนำมาใช้เป็นเครื่องสักการะบูชาพระ ด้วยกลิ่นหอมสดชื่น สีขาวสะอาดบริสุทธิ์ จึงมีความเชื่อกันว่าหากปลูกไว้ในบริเวณบ้านจะทำให้คนในบ้านได้รับความปรารถนาดีจากผู้อื่น เป็นที่รักของคนรอบข้าง มะลิยังถือเป็นไม้ดอกเศรษฐกิจที่มีความสำคัญมาก ซึ่งคนไทยส่วนใหญ่รู้จักมานานและนิยมกันอย่างแพร่หลาย กลิ่นหอมของดอกมะลิแตกต่างจากดอกไม้ชนิดอื่น ๆ เมื่อได้กลิ่นแล้วจะทำให้เรารู้สึกสดชื่นเป็นพิเศษ
ปัจจุบันมะลิกลายเป็นไม้ดอกที่ปลูกเพื่อการค้า สามารถทำรายได้ให้กับผู้ปลูกได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฤดูหนาวดอกมะลิจะมีราคาแพงมาก รวมถึงช่วงเทศกาลวันแม่แห่งชาติ ในบางปีราคาพุ่งสูงถึงกิโลกรัมละ 2,500 - 2,800 บาทเลยทีเดียว "มะลิ" เป็นไม้ดอกที่ปลูกง่าย ทนทาน ทำรายได้ดีกว่าไม้ดอกชนิดอื่น ๆ อีกหลากหลายชนิด ในปัจจุบันมีการปลูกกันอย่างแพร่หลายเนื่องจากมะลิเป็นที่ต้องการของตลาดตลอดทั้งปี เราจะเห็นว่ามีเกษตรกรหลายท่านหันมาปลูกดอกมะลิแบบปลอดสารพิษกันมากยิ่งขึ้น ถึงแม้ว่าการดูแลจะดูแลยากกว่า แต่ผลตอบแทนที่ได้กลับมานั้นคุ้มค่า เพราะนอกจากจะเพิ่มช่องทางการขายได้แล้ว ยังช่วยดูแลรักษาสุขภาพทั้งผู้ปลูกและผู้บริโภคได้เป็นอย่างดี


หากพูดถึงเรื่องของสายพันธุ์มะลิ หลายคนคงพอจะทราบว่า มะลิ มีมากกว่า 200 ชนิด และมีอยู่ในประเทศไทยประมาณ 45 ชนิด แต่จะมีอยู่เพียง 14 ชนิดเท่านั้นที่เป็นที่นิยมค่อนข้างมาก อันได้แก่

1.มะลิลา เป็นไม้รอเลื้อย กิ่งอ่อนและกิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อนมีขน ใบเป็นใบเดียวออกเป็นคู่ตรงกันข้ามกัน ใบเป็นรูปไข่ขอบเรียบ ดอกออกเป็นช่อ มี 3 ดอก ดอกกลางบานก่อน กลีบดอกชั้นเดียว ปลายกลีบมน ดอกสีขาว มะลิชนิดนี้ จะใช้ในการเด็ดดอกขาย

2.มะลิลาซ้อน ลักษณะต้น ใบ อื่น ๆ คล้ายมะลิลา แต่ใบใหญ่กว่า ดอกออกเป็นช่อ มี 3 ดอก และดอกกลางบานก่อน เช่นกัน แต่มีดอกซ้อน 3-4 ชั้น ปลายกลีบมน

3.มะลิถอด ลักษณะโดยทั่ว ๆ ไป ทั้งต้น ใบ การจัดเรียงของใบ รูปแบบของใบคล้ายมะลิลาซ้อน แต่ใบเป็นคลื่น ดอกเป็นช่อมี 3 ดอก ดอกซ้อนมากชั้นกว่า คือ 3-6 ชั้น ดอกสีขาว มีกลิ่นหอมมาก ขนาดดอก 2.5-3.5 ซม.

4.มะลิซ้อน ลักษณะทั่ว ๆ ไปคล้ายมะลิถอด และมะลิลาซ้อน แต่ใบมีลักษณะแคบกว่า ดอกออกเป็นช่อมี 3 ดอกเช่นกัน กลีบดอกซ้อน แต่ซ้อนกว่า 5 ชั้น แต่ละชั้นมีกลีบดอก 10 กลีบ ขึ้นไป ขนาดดอก 3-4 ซม. ดอกสีขาว กลิ่นหอมมาก

5.มะลิพิกุลหรือมะลิฉัตร ลักษณะต่าง ๆ คล้ายกับ 4 ชนิดแรก ใบคล้ายมะลิซ้อนและมีคลื่นเล็กน้อย ดอกเป็นช่อ 3 ดอก ดอกซ้อนเป็นชั้น ๆ เห็นได้ชัด (คล้ายฉัตร) และดอกมีขนาดเล็กพอ ๆ กับดอกพิกุล ขนาดดอก 1-1.4 ซม. ดอกสีขาว กลิ่นหอม

6.มะลิทะเล เป็นไม้รอเลื้อย ดอกเป็นกระจุก ๆ หนึ่ง มี 5-6 ดอก กลิ่นหอมฉุน


7.มะลิพวง ลำต้นเป็นไม้พุ่ม กิ่งอ่อนและกิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อน มีขนเห็นเด่นชัดเช่นกัน ใบและรูปแบบตลอดจนการจัดเรียง คล้ายมะลิอื่น ๆ แต่ใบมีขนเห็นเด่นชัด ดอกออกเป็นช่อแน่น สีขาวกลีบดอกชั้นเดียว กลีบเล็กยาว ปลายแหลม ขนาดดอก 3-4.5 ซม. มีกลิ่นหอมมาก

8. มะลิเลื้อย ลำต้นเลื้อยไปตามพื้นดินยาวประมาณ 1 ฟุต ใบเล็กกว่าพันธุ์อื่นมาก

9. มะลิวัลย์หรือมะลิป่า เป็นไม้เถาเลื้อย พาดต้นไม้อื่นหรือขึ้นร้าน ใบเล็กกว่าและยาวกว่ามะลิอื่น ๆ กลีบดอกเล็กยาว สีขาว กลิ่นหอมเย็นชืด

10.พุทธิชาติ เป็นไม้รอเลื้อย ใบเป็นใบเดี่ยวแต่ใบด้านล่างลดขนาดลงมากจนมีลักษณะคล้ายหูใบ ดอกเป็นช่อ ออกที่ปลายกิ่ง และข้างกิ่ง ดอกสีขาว ปลายกลีบมน ก้านดอกยาว

11.ปันหยี ต้นเป็นไม้เลื้อยเช่นเดียวกับมะลิวัลย์ ใบเดี่ยว การออกของใบเช่นเดียวกันแต่ใบมีขนาดใหญ่กว่า ใบเป็นมันสีเขียวเข้ม หนาและแข็ง ดอกเป็นดอกช่อ สีขาวกลีบดอกใหญ่กว่ามะลิวัลย์ กลีบดอกกว้างและมน ดอกชั้นเดียว ขนาดดอก 4-4.5 ซม. กลิ่นไม่หอม

12.เครือไส้ไก่ เป็นไม้รอเลื้อย กิ่งอ่อนและกิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อนมีขน ใบเดี่ยว ปลายใบแหลม สีเขียวเข้มเป็นมัน ดอกออกเป็นช่อดอกกลางบานก่อน กลีบดอกขาว ชั้นเดียวปลายกลีบแหลม

13.อ้อยแสนสวย เป็นไม้เลื้อย กิ่งอ่อนสีม่วงแดง ไม่มีขน กิ่งแก่สีน้ำตาล ใบเดี่ยว ขนาดใหญ่ก้านใบสีม่วง ดอกออกเป็นช่อมี 8 ดอก ดอกกลางบานก่อน ก้านดอกยาว กลีบดอกขาว ชั้นเดียวปลายกลีบมน

14.มะลิเขี้ยวงู (มะลิก้านยาว) เป็นไม้เลื้อย แตกกิ่งก้านมาก ไม่มีขน ใบออกเป็นช่อคล้ายใบแก้ว แต่บางกว่า ดอกออกเป็นช่อมี 3 ดอก ก้านดอกเป็นหลอดสีแดงอมม่วง กลีบดอกขาว กลิ่นหอมจัด นอกจากนี้ยังมีมะลิอื่น ๆ อีกเช่น มะลิฝรั่ง, มะลิเถื่อน ฯลฯ แต่มะลิที่นิยมปลูกเป็นการค้าในปัจจุบัน ได้แก่ มะลิลา มีชื่อวิทยาศาสตร์ Jasminum sambac และที่จะกล่าวต่อไปนี้เป็นเรื่องของมะลิลา


ดอกมะลิใช้ประโยชน์ได้หลากหลายรูปแบบ เป็นส่วนผสมในการทำน้ำลอยดอกไม้สำหรับแต่งกลิ่นหรืออบกลิ่นขนมให้หอม ใช้อบผ้า และแต่งกลิ่นใบชา ดอกมะลิสกัดเป็นน้ำมันหอมระเหยทำหัวน้ำหอม ใช้ปรุงแต่งในเครื่องสำอางรูปแบบต่าง ๆ ในตำรายาไทยน้ำแช่ดอกมะลิสดใช้ดื่มเพื่อบำรุงหัวใจให้ชุ่มชื่น และสามารถนำดอกมะลิแห้ง ต้มน้ำหรือชงน้ำร้อนดื่มเป็นชาดอกมะลิได้ จะช่วยคลายเครียด หลับสบาย ตื่นมาสดชื่น ใบสดของต้นมะลิ นำมาตำกับกากมะพร้าว พอกหรือทาแผลพุพอง แก้พิษเรื้อรัง แก้พิษฝีดาษได้ ยอดใบสดนำมาตำพอกบริเวณรอยแผลเป็นจะช่วยทำให้รอยแผลเป็นจางลงได้ และเชื่อกันว่าการล้างหน้าด้วยน้ำลอยดอกมะลิจะทำให้ตาสว่าง ดอกมะลินอกจากให้ประโยชน์ทางยาแล้ว ยังนำไปร้อยเป็นพวงมาลัย ซึ่งถือเป็นศิลปวัฒนธรรมอันเก่าแก่และเป็นเอกลักษณ์ประจำชาติไทย และมะลิยังเป็นสัญลักษ์แทนความรักความผูกพันอันบริสุทธิ์ระหว่างแม่และลูกอีกด้วย และปัจจุบันทางราชการได้กำหนดให้ดอกมะลิเป็นสัญลักษณ์ประจำวันแม่แห่งชาติ เพื่อเป็นตัวแทนแสดงความรักความห่วงใยของลูกที่มีต่อแม่ ซึ่งเปรียบเสมือนความรักอันบริสุทธิ์ที่เกิดขึ้นเหมือนกับสีขาวของดอกมะลินั่นเอง


เรียบเรียงโดย : ทีมงานรักบ้านเกิดดอทคอม
แหล่งอ้างอิงข้อมูล :
นานาการ์เด้นท์ / เกษตรจังหวัดจันทบุรี
   
Your browser is out-of-date!

Update your browser to view this website correctly.Update my browser now

×